PANDHIRANA la agebbar e jalan-jalan raja sampe’ jalan-jalan kene’. Kaangguy ngaenga’e kamardika’anna nagara Indonesia se la dhapa’ pettong polo ballu’ taon. Sabab mardika, reng-oreng bisa ajar nyaman, alako nyaman, ngakan nyaman, ban tedhung nyaman. Keng senga’ bai, ja’ sampe’ gun ngala’ sanyamanna. Kaenga’e baramma malaradda nojju kamardika’an. Sengko’ ban ba’na kabbi ngakowe ja’ nagara reya mardika. Melana padha pakompak, padha ajung-rojung kaangguy padha bisa ngarassa’agi kamardika’anna se saongguna. Baramma se kera sossa ban senneng saleng tanggung, saleng nyamporna’agi. Akantha se earep e tana Jeng Ebu Pertiwi.
E babana bulan, sengko’ enga’ otaba emot dha’ ka caramana Pa’ Karno lebat jarba’anna guru dhalem settong pangajaran bakto gi’ asakola.
”Labanna sengko’ lebbi gampang, sabab alaban otaba ngoja panjaja, tape labanna ba’na lebbi rowet, sabab alaban nagarana dibi’,” eker-pekker, apa se epasenga’ Pa’ Karno monggu sengko’ ban ba’na kabbi kadaddiyan onggu e jaman sateya. Bannya’ masala apongsa banne dhari lowar nagara, tape dhari dhalem nagara dibi’ se ta’ bu-ambu saleng sodhuk, saleng peddang. Ba’ bila bisa nyettong, atong-rontong nojju ontong?
***
E babana bulan, sengko’ se ker-pekkeran taker tatedhung. Malem se ojang aoba cellep esergu’ ebbun. E dhalem tedhungnga sengko’ jareya amempe edhatengnge oreng bine’ ngodha, raddin, ban tantona kole’na pote. Oreng bine’ raddin e dhalem mempe jareya acareta lanjang ban sengko’.
”Nape se epekkere, Ka’?” babine’ raddin jareya nyapa lebat petanya ka engko’. E settong kennengngan, se engko’ dibi’ ta’ tao.
”Dika kan pon tao, e dhalem sagara acem-macem barna juko’, tape ta’ kodu dika mega’ kan?” tanyana babine’ raddin jareya sambi mesem. Sengko’ gun aonggu’ agambarragi ja’ ngarte ka jajarba’anna.
”Daddi ganeko padha ban masalana nagara, possa’, tape badha bidana,” oca’na babine’ jareya gi’ agantong.
”Mon dika nagara, nape dika bisa koko?” tanyana sengko’.
”Bisa, tape dika kodu koko keya, noduwagi jalan se bendher dha’ ngangodhadan, melana, pandhirana gebbarragi pasampe’ ka dhalem atena dika,” sengko’ mesem ngedhing oca’ kalem.
”Mon kamardika’an se saongguna neko baramma?” babine’ raddin jareya mesem ngedhing petanyana sengko’.
”Enggi kamardika’an se saongguna neko acem-macem, bida oreng, bida keya sanggemmanna. Tape tojjuwanna paggun nonggal, sabatara e nagarana bula ban dika neko, kamardika’anna gi’ abang-sebang,” sengko’ aonggu’, somangat rassana adungngeng nagara ban oreng bine’ raddin sela bari penter. Tape sengko’ gi’ ta’ tao ka nyamana ban dhimma bengkona. Gun enga’ ka roba ban mesemma se macaltong sokma. Babine’ raddin jareya etemmo elang, sajjegga adan Sobbu majaga tedhungnga sengko’.