Anggidanna MAT TOYU
OCA’ ongga paneka banne namong sakadar badha ca’-oca’an se lako otaba seggut adhabuwagi ja’ manabi entar ka Madura neka esebbut kalaban toron, bunten. Oca’ ongga paneka banne lalabananna oca’ toron kasebbut. Terros napa, enggi maos kantos sobung.
Pan-barampan bilanna enger otaba ramme asabappepon toko/barung kelontong Madura (saterros epon esebbut kalaban toko madura’an) se ca’epon polana mokka’ pa’lekor ejjam (24 jam). Badha se nyelte’ ja’ mola’a, saestona adungngeng bab mokka’ pa’lekor neka banne namong toko madura’an, namong napapole, enggi bannya’, ta’ neng sebbuddagi sadaja e ka’dhinto, asabab lebbi sakadhabang.
Saestona kan bannya’ oreng atanya, anapa oreng Madura ma’ bannya’ se mangkat alajar, nyabbrang tase’, se keng-bengkeng paneka mangkat alajar kaangguy ajaga toko ka Jakarta, Jogja, Bali, Semarang, tor en-laenna. Manabi acareta oreng alajar, kaangguy nyare kasap, manabi para maos sadaja oneng ka Gappora, settong kacamadan se badha e para’ ponca temorra Songennep paneka, aneka oreng ajuwal bakso, ajuwal mi ayam, aneka banne oreng gadhiya, namong oreng Jaba se pon abit dhari taon 2000-an. Se ekamaksod badan kaula banne namong masala abit otaba bunten, namong kawasan kasebbut, neka kawasan akadiya e Jaba, akadiya e Jakarta se pajat kennengnganna pesse.
Badha dhabu ja’ obang (pesse) neka abikser, apoter kantos aoleng e Jakarta sampe 90 persen, daddi kawasan laen akadiya Jaba Temor, tamaso’ Madura neka gun melo tampessa, melo tampesanna. Anapa ma’ gi’ badha oreng ”merantau”, napa pole bannya’ kasiyar, ja’ bangaseppona oreng Madura neka lakar ahli alajar (nenek moyang kita adalah pelaut), daddi ta’ mangka’ manabi samangken, oreng-oreng Madura padha mangkat alajar sanajjan ta’ kalaban sampan parao otaba kapal.
Napapole ja’ badha dungngeng ja’ Madura ta’ gadhuwan kekayaan alam akadiya wilayah laen. Artena sanajjan badha, neka ta’ cokop kaangguy apareng kajembaran minimal daddi kakennyangan monggu dhalem re-saarena. Namong mesalepon akadiya wilayah-wilayah se bannya’ batona, se ka’dhimma bato kasebbut ejuwal eeksplorasi daddi semmen, ka’dhinto bakal babaja monggu partaneyan, asabab bakal tadha’ bato se badhi nyerrep, saengga aeng bisa tasempen. Tantona manabi ajuwal tana kadipaneka, alam Madura bisa sajan rosak. Bisa sajan ta’ sejahtera.
Badha pole kadi ka’dhinto, oreng mangkat ka Jaba, Kalimantan, Bali, kantos Sulawesi, paneka bannya’ se bajjra, namong manabi entar ka Madura, acora’ rangrang se bisa ngaolle kaontongan se samporna. Enggi badha ollena, namong sakone’. Hal paneka kadaddiyan sabab e Madura paneka sakone’ pendatang akadiya mored ta’ akadiya Jakarta, se ka’dhimma salaen badha pelajar se dhateng man-dhimman bangsa, neka bannya’ jugan oreng alako.
Oreng alako e Jakarta, tantona asabbabagi obang apoter. Badhana pelajar, misallepon mahasiswa, neka bakal nyembuwi pendapatan monggu daerah kasebbut. Akadiya mahasiswa se olle kereman obang dhari oreng seppona, tanto neka bakal nyembu pendapatan. Sapaneka jugan e kottha-kottha raja se badha e Jaba, Bali, tor en-laenna. Bida kalaban Madura, sakone’ pelajar dhari lowar Madura, enggi badha namong neng pondhuk-pondhuk raja.
Pelajar paneka banne namong buto se eteddha’a, nase’ melle, katedhungan ambu majar, bisa ekabilang, akemme neka ambu majar. Melana hal paneka se eselle’ sareng Madura. Manabi oreng merantau ka Madura, se ka’dhimma e Madura tadha’ industri, sakone’ pelajar, enggi hasella oreng alako dhari Madurana dibi’ enggi ekoras, ebagi ka oreng se ajuwal nase’ guring, bakso, mi ayam, ban samacemma. Mela dhari paneka, oreng Madura entar ka tana Jaba sopaja ngaolle se pendhanan. Kalaban mele gan sakone’, namong bila abit-abit bakal akempo’, ngaot, ekabelli mobil, ongga ajji, ban ongga ka kellas menengah atas.
Ajaga toko otaba abarungan neka gi’ tamaso’ alako e nagarana dibi’. Manabi se laen, neka badha sampe’ se kodu alako ka nagara-nagara laen. Tanto kalaban pangarep tor pangaterro se padha. Enggi pendha gampang manabi coma ajaga toko ka Jakarta, cokop kalaban gadhuwan KTP, ka’dhinto ampon aman secara administratif. Manabi sampe ka lowar negeri, enggi tanto gi’ agabay paspor ton en-laenna.
Baca Juga: Nojju Manossa Bajjra se Binar tor Sokkla Atena
Saestona se paleng daddi kapekkeran ka pekkeranna badan kaula, enggi paneka keamanan. Pasera se nanggung? Oreng Madura paneka ta’ andhi’ oreng seppo. Aponapa? Enggi polana ta’ andhi’ gubernur. Ponapa gubernur se samangken toman nyare ka ra’yadda se ajaga toko e Jakarta, e Jogja, tor en-laenna? Ra’yat neka esare namong bila para’ peleyan. Ma’ entara gubernur se nyapoda, se nyareya, ja’ bupati kana pon ta’ mekkere. Sanajjan lako apangrasa daddi taretan dibi’, settong dhara, namong ra’yat neka coma ekabuto bila peleyan, se badha e jauwanna badha se esoro mole. Biyasana mon peleyan e Disa pera’ ekabuto sowarana.
Badha e jauna neka mellas, banne namong se towa, napa pole jat se ngodha, guk-magguk tengnga malem, kadibi’an, bine ban ana’ tedhung, mon teppa’ salamet terros. Kan badha se palangan, pasera se nyareya dha’ oreng se la-nyala ganeka. Aneka manabi adungngeng babajana. Hal paneka se kodu same-same ekagali. Enggi pajat oneng, manabi KTP-na Indonesia, neka pajat e-lindungi sadaja, tape enggi oneng dibi’, napa polisi langsung abalajar mangkat nyare oreng se la-nyala? Manabi adungngeng nyamanna, enggi… (*)
*)Pangarang sastra Madura
Baca artikel dan berita menarik dari RadarMadura.id lainnya di Google News
Editor : Hera Marylia Damayanti