Nasional Madura Food & Travel Sastra & Budaya Sportainment Hiburan Features Cek Fakta Catatan Pendidikan Hukum Kriminal Ekonomi Bisnis Internasional Lifestyle Oto & Tekno Religi Ibu & Anak Kesehatan Radar Madura TV

Nalektegi Tellasan Topa’

Hera Marylia Damayanti • Senin, 15 April 2024 | 12:43 WIB
Agus Widiey
Agus Widiey

Anggidanna AGUS WIDIEY

 

SABELUNNA ajarba’agi tellasan topa’, kaula mekker ja’ sakenga badha se atanya dha’ badan kaula, ba’ gi’ badha powasa wajib, salaen powasa se ampon biyasa ejalane sabulan sabban taonna? Tantona, jawaban badan kaula akadi paneka; manabi powasa se eparenta Pangeran coma se sabulan. Saamponna bakto ganeka, mon gi’ badha powasana se tobang asabab cem-macemma kabadha’an, gi kodu serrae gallu. Saamponna ganeka powasa kodu paggun ekalako, powasa se emaksod badan kaula ka’dhinto, enggi paneka powasana e dhalem ajaga tengkana aba’ dha’ Pangeran, manossa, jugan dha’ jagat tor sadaja essena.

Daddi, kabiyasa’an-kabiyasa’an sae se ejalane e dhalem powasa paneka kodu paggun paterros, sopaja badha se ekaolle onggu dhalem sabulan abidda ajar alate aba’. Banne gun se ekaolle kalambi anyar. Egabaya napa mon gun lowarra anyar, tape dhalemma gun-paggun bai, ta’ aoba, tor tadha’ bidana?

Melana, manabi e bulan powasa paneka aba’ kellar ngampet dha’ kalakowan se ta’ eparengngagi sareng Pangeran, koduna aba’ jugan kodu kellar ngampet napso kaangguy ajaga lesan dhari ca’-oca’ se ta’ sae (ngacaca otaba arasanan tatangga tor laen samacemma), saamponna lastare bulan powasa, kalakowan se ta’ sae ganeka terros ampet. Sabab, ca’-oca’ se ta’ sae kasebbut bisa ngeba dha’ (ka) kaodhi’an ta’ rokon, mapeggellan oreng se ekacaca, pas akherra bisa-bisa atokar. Salaen ganeka, aba’ jugan kodu kellar ngampet napso se bisa ngeba dha’ karosaganna jagat.

Melana, saamponna lastare tellasan powasa, gi’ badha tellasan topa’, tellasan ter-ater otaba areng-pareng ka tatangga tor dha’ tan-taretan. Asabab, kaula sareng ajunan olle sajan samporna dhalem ngaenga’e, kalakowan ponapa se elarang (ta’ ebagi), jugan kalakowan ponapa se kodu paggun paterros lakone, olle iman ta’ gun madaddi odhi’ sajan eman.

Tellasan Topa’ dhalem Caretana

Ampon kappra, husussa monggu oreng Madura, saamponna tellasan powasa (Idul Fitri) gi’ ngalakone tellasan topa’. Tellasan topa’ aropa’agi sala settong tellasan se pajat elakone sabban-sabban tanggal ballu’ e bulan Syawal. Kalaban tojjuwan nyokkore saamponna tello polo, lastare ngalakone powasa. E pan-barampan careta otaba serradan, ejarba’agi ja’ asal mola tellasan topa’ paneka elampa’agi sareng Sunan Kalijaga. Biyasana, e sabban-sabban bengko padha agabay topa’ kaangguy eparengngagi dha’ tatangga tor sabaligga, tatangga males apareng jugan. Daddi e ka’dhissa’ karokonan sajan rapet, melana badha se sampe’ ngoca’; saamponna tellasan powasa kodu badha tellasan topa’na. Olle sajan samporna.

Okara topa’, monggu masarakat Jaba, earte’e kalaban pangakowan otaba ngakowe aba’ ja’ bannya’ sala dhalem ajalane kaodhi’an. Badha jugan artena, bungkos topa’ se egabay dhari popossa ra-kara (dhaunna tarebung) otaba janor (dhaunna nyeor) ganeka. Mesalla, oreng Jaba, ngarte’e janor (sabab tarebung malarat) dhalem okara ”Janur” daddi caja sokkla. Maksottepon, manossa ampon abali dhalem kabadha’an socce, saamponna lastare ngalakone powasa tor tellasan, menangka tandha kamennangan.

Sabatara masyarakat Jaba jugan Madura ngaparcajai, ja’ popossa tarebung otaba janor ganeka bisa nola’ bala’ calaka’. Paddu empa’ daddi gambaran ja’ badha dhimma bai manossa, paste bakal abali dha’ se Maha Socce. Sarana gabayanna se asangle’-sangle’ jugan daddi gambaran, dhari bannya’na kakalerowan dhalem ajalane kaodhi’an.

Saamponna berras epamaso’ tor massa’ ekella, ganeka jugan aberri’ gambaran, ja’ kasocceyan-kaberseyan ate dhari cem-macemma kakalerowan ganeka. Tantona saamponna asapora dha’ padha manossana, jugan dha’ ka Pangeran se Kobasa dhalem sadajana.

Tellasan Tandha Kamennangan?

Badan kaula nalektegi, sabban-sabban tellasan topa’ se paleng rowet paneka oreng bine’. Sabab masarakat gasek sala kappra (sala keng gi’ epakappra), eanggep oreng bine’ gun kaodhi’anna e dhapor, somor, tor e attas kasor. Melana, husussa e tellasan topa’, oreng bine’ para’ ngalakone sakabbinna kalakowan dhapor. Petanyana kaula, napa oreng lake’ ta’ bisa asa’-massa’ otaba ara-kora, tor en-laenna? Jugan sabalikkepon, napa oreng bine’ ta’ bisa noro’ dhalem urusan parembagan?

Dhari tellasan topa’ paneka, kaula sareng ajunan sadaja koduna bisa ajar, kadinapa reng bine’ sareng reng lake’ paneka bisa sajajar. Oreng lake’ bisa tor olle amassa’, jugan oreng bine’ olle ngaolle kalakowan se ekaterrowe, salaggi’ dhalem kabagusan. Artena, oreng lake’ tor oreng bine’ paneka padha, tor salaggi’ banne keba’an sajjegga laher, ja’ sampe’ bida-bida’agi. Tor jugan salaggi’ agama ngolleyagi (ta’ alarang).

Badan kaula sareng ajunan sadaja ampon ngataowe, dhari tellasan powasa sampe’ tellasan topa’ paneka menangka tandha kamennangan. Petanyana kaula samangken; napa bendher oreng bine’ ampon mennang? (*)

*)Ajar Filsafat e UIN Sunan Kalijaga, Jogjakarta

Baca artikel dan berita menarik dari RadarMadura.id lainnya di Google News

Editor : Hera Marylia Damayanti
#idul fitri #syawal #powasa #tellasan topa' #madura