Carpan AMJUN*
JA’ sakenga omba’ se ngadabbur bisa marobbu pagar, Sa’runi sajan perak. Nyatana, sabban are eabas dhari gir sereng, pagar-pagar perreng rowa sajan sekken. ”Dhu, baramma carana marobbu pagar-pagar rowa?” Sa’runi getton sambi agaru obu’na se lakar ta’ gatel.
E settong bakto se abak sorop are, Sa’runi nyoba parao kene’na entar dha’ pagar-pagar perreng se nancep kalaban kowat e dhalem tase’. Se kasebbut ngajak kanca akrappa molai gi’ kene’ se anyama Mad Seni. Sa’runi ban Mad Seni ngaor paraona sampe’ bakto malem. Sa’alla la padha dhapa’ ka settong kennengngan ra-kera dhumeter dhari pagar-pagar perreng, Sa’runi ban Mad Seni ngabas kabadha’an, tako’ me’ pas badha oreng ajaga dhateng. Tamba sossa kabadha’an e sapoterran pagar-pagar kassa’.
”Baramma carana marobbu pagar-pagar reya ya, Mad?” ca’na Sa’runi dingla abit ta’ acaca’an sakeng tako’na.
”Daddi ba’na ngajak sengko’ gun kaangguy merobbu reya?” getton Mad Seni.
”Iya, Mad. Apa ba’na ta’ apangrasa sossa ngabas tase’na sengko’ ban ba’na apagar enga’ reya?” tanya Sa’runi sabaligga.
”Banne sengko’ ta’ sossa, Ni. Sengko’ padha ban ba’na. Sakeng sengko’ ta’ andhi’ cara ban kakowatan se bisa abungkar pagar-pagar perreng reya. Sengko’ ban ba’na oreng kene’, Ni. Kabater mon gun daddi oreng okoman gun polana nyabut reya,” Mad Seni males kalaban lanjang cacana Sa’runi. Se kasebbut gun nondhu’, ta’ ngarte kodu baramma. Tape mabangal nyambung pole ca’-oca’ Mad Seni.
”Mad, mon pas sengko’ ban ba’na amarga oreng kene’, pas neng-enneng kalaban alasan polana oreng kene’, sapa se bisa nyalamettagi tase’na sengko’, ba’na, ban na’poto pagi’? Tantona, Mad, kodu badha oreng se nyoba’ alaban ka kabadha’an cara sateya. Mon banne sengko’ ban ba’na se mabangal, sapa pole? Ayu, ja’ tako’ amarga oreng kene’,” ajak Sa’runi kalaban paste.
”Iya, sengko’ saroju’ dha’ alasanna ba’na. Tape apa ta’ mababaja ka kalakowanna sengko’ ban ba’na reya? Apa se bagus, sengko’ ban ba’na entar dha’ pa’ kalebun gallu menta edi?” tanya Mad Seni.
”Dhu, Mad, ba’na ta’ tao apa o-mata’tao? Kalebun-kalebun gir sereng sateya la ekalenthong kadha’ kalaban amplop. Baramma se nolonga oreng majang enga’ sengko’ ban ba’na? Ta’ kera bisa, Mad. Mayu la, Mad. Pagar reya ta’ eparobbuwa kabbi. Paleng gun dhupolo meter bai. Se penting, parao-paraona sengko’ ban ba’na ban reng-oreng se laen bisa lebat. Jariya gun kabutowanna sengko’ ngajak ba’na,” ca’na Sa’runi kalaban mantep.
Saellana Sa’runi ban Mad Seni mare acaca e attas paraona, se kadhuwa langsung nyabut perreng-perreng se naccek ka baba aeng kalaban esellemme. Ra-kera kol dhuwa’ malem perreng-perreng se banya’na ra-kera saratos po’on padha robbu ban ngarambang e aeng tase’. Ra-kera tello polo meter pagar jareya bisa eparobbu. Eanggep la mare, Sa’runi ban Mad Seni mole ka gir sereng. Kare ngantos are laggu ban karegginganna oreng se andhi’ pagar.
Saare dhuware katon tadha’ oreng kareggingan. Tape maso’ dha’ are katello’ molae dhateng oreng-oreng asaragam. Badha se loreng, coklat, ban pote. Sa’runi ngabas saragam-saragam oreng kasebbut pastena reng-oreng ponggaba otaba oreng parlo. Badha se neggu’ tenggar. Sa’runi yakin oreng kasebbut se ekoca’ tantara. Se arasokan coklat e sabbu’na badha pistol, arowa pa’ polisi.
Sa’runi ban Mad Seni daddi oreng se paleng ngastete tako’ lakona bisa etemmo. Tape atena oreng kasebbut ta’ kabater amarga agandhu’ kayakinan saonggunna kalakowan arosak pagar perreng e tase’ ganeka lakar bendher ta’ alanggar atoran nagara, apapole atoran Pangeran. Mala saonggunna, oreng se magari tase’ make andhi’ SHGB (sertifikat hak guna bangunan) se lakar sala, sala dha’ masyarakat kene’, sala dha’ nagara, tor sala dha’ agama amarga la dalim dha’ ra’yat kene’. Kalaban alasan-alasan kasebbut, Sa’runi ban Mad Seni tamba yakin dha’ kalakowanna se arosak pagar.
Ropana oreng se andhi’ pagar ta’ ngala’ posang pekkeran. Kalagguwanna dhateng pole dhu-truk perreng dhuri. Langsung epasang pole e kennengngan perreng-perreng se eparobbu Sa’runi ban Mad Seni. Reng-oreng tokang majang gun bisa perak samenggu, asabab e are lagguna kaangguy majang kodu moter se jauna sampe’ tello polo kelometer. Kapekkeran barampa solar se kodu namba pole ma’le bisa dhapa’ dha’ tase’ dhalem. Barampa biaya tamba’an se kalowar pole ma’le olle juko’ se banya’.
Sa’runi ban Mad Seni arembak pole baramma carana bisa abungkar pagar-pagar perreng se ropana molae ejaga bi’ polisi. ”Dhu, lakar oreng andhi’ bandha otaba reng sogi arta lebbi kobasa ebandhing reng-oreng kadi engko’,” ca’na Sa’runi dhalem parembakan kalaban Mad Seni.
”Lakar iya, Ni. Tape mon kasogiyanna eangguy aganggu dha’ ra’yat kene’ ta’ kera berkat ban molja. Paleng dhaggi’ matena mate tapegga ban mate agalubuk,” ca’na Mad Seni sambi agella’.
”Oreng se tama’ ban mabu’ arta ta’ mekker mate, Mad. Mekker baramma kasogiyan dunnya se terros atamba dha’ na’poto. Ya, paggun ta’ kera ngeba arta dha’ alam kobur. Se ekeba gun labun. Ate la petteng ta’ kera enga’ dha’ reng kene’ enga’ engko’ ban ba’na,” Sa’runi sajan masaroju’ dha’ lalampanna Mad Seni.
”Baramma reya, Ni? Apa gi’ abungkara pole?” petanyana Mad Seni.
”Paggun, Mad. Engko’ ta’ kera nyorot,” Sa’runi aberri’ somangat.
”Bila pas?” ca’na Mad Seni.
”Antos lep-celleppan kabadha’an gallu,” bales Sa’runi.
***
”Korangajar onggu reya. Pola ta’ tao sapa sengko’,” ca’na Suro, settong oreng se andhi’ pagar-pagar e tase’ dhaja.
”Sare patemmo sapa oreng se bangal arosak tang pagar rowa. Laporragi ka polisi kalaban alasan arosak pagar tase’ se la andhi’ edi rasmi,” ca’na Suro pole dha’ oreng baba’anna.
”Sare, Man,” Suro noddu’ Suliman, tanang kanganna se daddi aparat.
”Mon ba’na ta’ bisa, sengko’ nelpona pa’ bupati, ma’le tao sapa Suro reya,” Suro sajan ontep karana pagar-pagar tase’na sajan bannya’ se erosak.
”Siap, Bos! Berri’ bakto ra-kera nemare kaangguy nyare reng-oreng jariya, Bos,” Suliman nyaot bak ngetter.
”Senga’ ja’ gun ajanji ba’na, Man!” sentak Suro.
”Siap, Bos. Ngabas bukte, Bos. Saabitta daddi baba’anna Bos, Suliman ta’ tao gagal, kan Bos?” oca’ Suliman nyoba lebbi mantep.
”Iya, parcaja sengko’. Iya’ saratos juta kaangguy biayana ba’na se nyare,” Suro magi baddha palastik celleng dha’ Suliman. Se eberri’ ce’ perakka.
***
Sabatara e tase’ dhaja, reng-oreng sajan bannya’ se bangal kaangguy abungkar pagar-pagar. Sa’runi ban Mad Seni perakka ta’ kappra ngabes reng-oreng se ta’ usa epanjagi, nyabut reng-perreng se naccek dha’ dhasarra tase’. Polisi, tantara, bupati, ban aparat provinsi ta’ e-gubris. Se neng atena masyarakat baramma carana oreng se majang bisa lancar ban bannya’ le-ollena juko’.
Sa’runi apangrasa onggu baramma sossana odhi’ daddi oreng majang se ta’ andhi’ kakowatan pesse se bisa nyugu’ dha’ aparat. Sossa amarga gun aeng tase’ se bisa daddi pangaodhi’anna bine ban na’potona. Aeng tase’ se ramak apoy dhaporra. Ban aeng tase’ se lakar nyambadane bisa maasakola na’-ana’na. Mon pas aeng tase’ epagari, apapole sampe’ epadaddi andhi’na pribadi kalaban sertifikat, tanto Sa’runi, Mad Seni, Mad Kasan, Dulla, Sanimra, ban en-laenna oreng majang, bakal ta’ nemmo kasap pole.
”Mon pas reya daddi onggu, tanto nagara ta’ adil mamarenta ra’yat,” totop Sa’runi dha’ ca-kanca majangnga. (*)
*)Guru e SMA 3 Annuqayah Lu’-gulu’, Sumenep.
Editor : Ina Herdiyana