Bâriyâ Oḍi’ Towana Engko’, Bârâmma Oḍi’ Towana Bâ’na?

Abâ’ kadhibi’ li’-bâli’ ghubâng tèḍung è tèker panḍân. Mata rassana leplep terro tèḍunga, tapè ta’ ghellem nyèḍḍhâ. Binè matè ka’aḍâ’ sangang taon sè tapongkor. Ana’ tello’an lalakè’ kabbhi, alhamdulillah, la paḍâ alâ-bhâlâ. Ḍâḍuwâ’ noro’ kon mattowana. Sèttong sè sarèyang ngennengngè bengko patobin.

Para’ sapolo taon èdhina binè engko’ mèlè ta’ abinè polè, bânnè marghâna engko’ ta’ paju bân ta’ terro abinèya. Mon pas abinè polè abâ’ rassa ètaghi jhânjhi. Jhânjhina abâ’ ka abâ’ dhibi’ è ḍâlem natak binè. Ma’ bisa ajhânjhi ka abâ’ dhibi’? Bârâmma jhânjhina?

Bariyâ kadhâddhiyânna, bâkto anḍi’ ana’ sèttong sè sarèyang, sèngko’ lèbur ka bâbinè’ ranḍhâ, anyama Tona. Sabbhân arè engko’ tatemmo bân Tona è sakola’anna kacong. Tona ngater ponakanna, dhinèng sè engko’ ngater tang ana’. Ḍâri jârèya tang atè nyalèthong ka Tona.

Alèngka taon, tang ana’ para’ kalowara ḍâri TK. Berta lèburrâ engko’ ka Tona napa’ ka kopèngnga bu’na ḍâpor. Tang binè tambhuruwân. Engko’ ta’ bisa ngalèng. Bârâmma sè ngalènga, jhâ’ tang ana’ sè sarèyang la nyambhât emma’ ka Tona. ”Ma’ Tona ghellâ’ èyater eppa’ ka kantor eppos.”

Totor lekkassa, amarghâ tambhuruwân, tang binè mènta pèsa. Mènta aterraghi ka romana. ”Keng mon sampèyan ta’ ngater kaulâ, dhigghâl kaulâ palèmana dhibi’. Tellak kaulâ, Mak. Pabhersè kaulâ, ghi! Kabin Tona!” oca’na tang binè sambi alompet kalambhi ka ettas celleng. Binè sè sambi nangès bân engko’ èdhina ka pangkèng tèmor.

”Klotthak, gerdhâm!”

Labâng la temmo èbhântèng. Tang binè berka’ ka lorong bân ettassa. Engko’ dhuli nabâng. Ècanḍhâk tanangnga, tang binè arondhâ. ”Engko’ ta’ èpakala’a ka ora’na bâbinè’,” è ḍâlem atè. Tegghu’ân èpasekken. Sapolo kalè lebbi sekken ḍâri sabellunna.

Napa’ ka ampèr engko’ ngoca’, ”Mon bâ’na pajhât mènta terraghi, èḍingngaghi!”

Dhâkkala tang binè neng-enneng, ngarep engko’ ngaterraghi ka bengkona. Engko’ nerrossaghi tang oca’, ”Bâ’na mènta tellak marghâna engko’ lèbur bân orèng laèn?”

”Tellak kaulâ, Mak!”

”Èyya’ laddhing. Tegghu’!” engko’ ajhulu laddhing sè ghellâ’ èkala’ è pangkèng tèmor. Tang binè nyorot. Matana pagghun aghârâbhâs aèng mata, ”Tegghu’, Lè’! Engko’ sapora! Engko’ kalèro ka bâ’na. Kèng mon engko’ soro nellak bâ’na, engko’ taḍâ’ kèrana nellak. Mon bâ’na la ngeppas sè apèsa’a bân engko’, tong-sèttongnga jhâlân, bâ’na otabâ engko’ kodhu matè sala sèttong. Engko’ ta’ bisa matè’è bâ’na. Èyya’ laddhing, Lè’, engko’ patè’è! Bhuru bâ’na bisa apèsa bân engko’.”

Tang binè ghân jâḍiyâ pas ajikkrek toju’, ta’ metto oca’. Nangès sampè’ ta’ ngennèng anyabâ. Engko’ toju’ è aḍâ’na. Sajjhegghâ kadhâddhiyân jârèya engko’ aromasa aotang jhânjhi. Sanajjân tang binè la matè, engko’ enjâ’ ta’ abinè polè. Tellakka engko’ bân tang binè bânnè tellak sorat, tapè tellak patè.

Satèya oḍi’ kadhibi’ arèya pèlèyanna engko’. Sangajâ engko’ ta’ apolong ka na’poto. Engko’ molè ka bengko patobin sangkolanna eppa’-embu’ ka tarètan binè’ sè la aghâlluwi ḍâri engko’. Tang alè’ matè kalabân panyakètta dhibi’. Ḍâri ghi’ mèra lakar anḍi’ panyakè’ jân-ajânen. Mèlana engko’ ta’ apolong ka na’poto sambi terro arabâdhâ tarètan. Èbhârât mano’, to-na’poto la paḍâ tao ngabbher bân la bisa nyarè kakan dhibi’. Bân polè engko’ ta’ nyaman mon oḍi’ pas ngakan lakona na’poto.

***

Ghâresghessâ kolè’ bân ngaronyona tolang èlambânè cèthak sè yer-bhiyerrân, mata pagghun ta’ bisa èghibâ meddhem. Nasè’ sè ghellâ’ ghu-lagghu èyaterrè ponakan ghun lowang paddhuna. Èber rassana cèya. Ana’ tello’an lalakè’ kakabbhi la para’ ḍumènggu taḍâ’ ngop-nyongop. Palèng cè’ lekkassa na’-kana’ katello ngongngang engko’ samènggu sakalèyan. Ghellâ’ ghu-lagghu atanya ka ponakan, ca’na enjâ’ taḍâ’ pa-apa.

Ana’ sè sarèyang, ca’na ponakan, tello arèyanna potosan tellak bân sè binè’. Sè binè’ mellè pasa amarghâ tang na’poto ca’na ta’ abâlânjhâi. Mon èbâlâi bân mattowana ca’na ghi’ dhujân lè’-malè’ caca. Ompama amaèn kon mattowana ta’ èkennèng pèntaè tolong. Èsoro mokkal kenḍhâddhâ sapè ca’na pas ngoca’, ”Bâ kaulâ kan ta’ ngobu sapè ollè ta’ osa mokkal kenḍhât. Manabi pon ta’ bisa arabât sapè, ḍu ma’ nyapè empèyan. Pas jhuwâl, na!” Bâriyâ ca’na ponakan, saotta tang kacong ka mattowana.

Ngaèḍing carètana, engko’ ghun neng-enneng. Lakar tang ana’ mon soro acaca, è ḍimma nemmowa kala. Èpakuliya, ollè titel sarjana iyyâ ghun pènter apalè’ caca. Tapè iyyâ ghun ngala’ bhenḍerrâ dhibi’. Mon soro teppa’ è ḍimma ollèya teppa’, jhâ’ tang ana’ ta’ enḍâ’ ngajhi tèngka. Ta’ enḍâ’ ngajhi abâ’. Pènterra, ènthèng ka orèng. Ma’ ka orèng otabâ ka mattowana, ka engko’ bhâi ngènthèngngaghi.

Ènga’ ka carètana ponakan ghellâ’ ghu-lagghu, ènga’ kèya ka pessenna kaè, ”Asar mabâ, wa, Cong, bâ’na mon noro’a engko’,” ca’na kaè sè ngaton ka engko’ è antarana engko’ tèḍung bân ngèḍing ḍumalemmanna. ”Poko’ ta’ osa amèt ka sapa-sapa. Apapolè ana’na bâ’na ta’ ḍâteng. Makkè ḍâteng jhâ’ lâ-bâlâ. Pas mangkat lajhu! Dhina apa ca’na engko’.”

Mata sajân katonḍu. Pan-bârâmpan kalè colo’ aoway. Cèthak sè ngabhiyer, rassa sakè’na ta’ bisa èrassa’aghi polè. Tolang sè ngaronyo rassana loklak ghân sarowas. Gharesghessâ kolè’, ḍâri sakèng celleppa, satèya la ta’ èkarassa cellep. È ḍâi terros ka lèng-pèlèngan katon apello. È bâlukotan akalèmbâ’ kaè sambi mèsem bân ngoca’, ”Mayu, mangkat!” (*)

Sampang, 7 Sora 1445 H / 25 Juli 2023 M.

*)Kalowaran Ponḍhuk Annuqayah. Alèbun è Puri Matahari Sampang