Oleh: Hasmidi, S.Pd., Gr
“Kadiponapa kaula badi mator bunten dha’ keyae? Kaula sanyatana sengka tor jugan ta’ andhi’ kabangalan kaangguy ngatorragi oca’ bunten, ta’ poron, otabana ta’ bisa ngereng. Gan mekker bisaos, gella’ kaula ampon ngetek aponapa pole terros mator ca’-oca’ ka’dhissa’.
Bisa-bisa kaula ngonjal paleng.” Wahet acareta ke eppa’na se reppa’na toju’ neng korse se badha neng amper dhalem romana.
Eppa’na Wahet se ngedhingagi catorra kose mamereng ngabessagi mowana ana’na jareya se acareta kadaddiyan se mare ekalakone Wahet neng sakola’anna. Sambi mesem, eppa’na materros mece’ tanangnga se sake’ polana ecapo’ bulet tamparra sapena se epananggala. “Iya mon enga’na jareya ba’na kodu endha’ dha’ pakonna keyae.” Oca’na eppa’na Wahet sambi satenga agella’.
“Kaula tako’ ta’ bisa ngenneng juwara, saenggana dhaggi’ makoceba keyae. Todhus.” Wahet nondhu’ ka baba, matana agarembeng aeng mata tape ta’ sampe’ nyapcap buru duli egusot ngangguy lenggenna se kacer. Dhari ana’ se gi’ buru kellas empa’ enga’na Wahet jareya ella andhi’ pamekkeran se berra’ dhalem ngadhebbi pakonna dhari keyaena.
“Dina ja’ pate pekkere ra’-berra’. Sateya mara ba’na duli maso’ kamarra, tedhung, lagguna polana gi’ asakola’a olle ta’ pate aban se jaga’a.” Oca’na eppa’na.
Malem jareya cora’na Wahet ta’ bisa ngeddha tedhung, pekkeranna paggun enga’ dha’ dabuna keyaena gella neng sakola’anna. Wahet paggun se mella’ jirab, matana ta’ bisa epameddem sakale. Sambi mereng bara’ agellu’ bantal gulinga, aolo dhaja, Wahet gun bisana majenno kapekkeranna dibi’.
Dhalem atena, aromasa ta’ tega mon pas ngoca’a enja’ ban ta’ bisa noro’. Sabatara, saongguna Wahet andhi’ kasanguban kaangguy noro’ adduwan jareya polana orenga bisa eyandhallagi.
Neng sakola’anna dibi’ bai bila badha adduwan pidhatu, Wahet maste kalowar se daddi juwara nomer settongnga.
Ella bisa ekoca’agi mon badha adduwan pidhatu neng sakola’an ta’ kera sapa pole se mennang juwara, paggun Wahet.
Malem sajan atamba tera’ kalaban badhana sonarra bulan se buru ngombar samporna, tape neng dhalem kamar, pamekkeranna ban atena Wahet acora’ ngalandheng ondhem petteng nyalemodi keya matana. Dineng angenna sajan santa’ ngalesser lebat bang-lobang ngen-angenan se epasang neng attassa candhila kamarra.
“Mara duli meddem, lagguna le ta’ tababas se asakola’a.” Oca’na eppa’na se temmo marobbu teppa’ neng pongkoranna matakerjat. Ngedhing sowara eppa’na se temmo badha neng seddi’na jareya, Wahet pas duli notop matana, meddem, mangedda.
Theng .. theng … theng … theng … theng ….
Ebbel epokol epamonye kalaban ustad Hasan ngangguy besse karena engkolla sapedha. Ebbel jareya ekagabay dhari pelegga motor se egantong neng adha’na kantor madrasa. Na’-kana’ se padha ngedhing monyena ebbel pas aorak ce’ peragga.
Badha se langsung buru kalowar adina’agi guruna se gi’ badha neng kellassa, badha keya se gun alonco neng bangkuna dibi’, badha keya se paggun toju’ ta’ aguliyan. Wahet ban sakanca’anna buru bisa
laot ban kalowar dhari kellassa samarena eparengngagi edi kalowar sareng guruna, Pa’ Jamil. Guru se molang pangajaran Basa Madura.
“Wahet ajja’ kalowar gallu, sengko’ badha parlona ka ba’na.” Sambi nyoson, nampe buku se badha neng attas mejana, menta dha’ Wahet.
“Enggi, Pa’! dina ba’na ban se laen kalowar kaadha’. Antos sakejja’agi’, mon la mare sengko’ entara ka barung keya marena.” Oca’na Wahet nyoro dha’ ca-kancana.
Saellana kanca kellassa Wahet ella padha kalowar nojju dha’ barung, Wahet nyander ngala’ korse se badha neng biriyan adha’ neng kellassa jareya pas eteret, esaba’ neng adha’na mejana Pa’ Jamil. Wahet toju’ ngadheb Pa’ Jamil sambi semmo nondhu’ acora’ ngabassagi ku-buku ban rang-barang se badha neng attassa mejana Pa’ Jamil. Tanangnga sambi ames-remmes kanan kacerra. Agante bang-sebangnga. Junggante remmes.
“Sengko’ gella’ edikane sareng keyae sopaja madhapa’ pakonna ka ba’na. ba’na kan pola ella tao apa se bakal epadhapa’ sengko’ ka ba’na, iya! Keyae reya makon ka sengko’ sopaja alate ba’na se bakal ngadhebbi adduwan pidhatu se epabadha neng kacamadan dhaggi’, teppa’ neng bulan Agustus se bakal dhateng. Mon ena-karena baktona lakar gi’ lanjang, abit.
Tape bila ta’ elate tako’na dhaggi’ pas temmo ella napa’ ka baktona adduwan. Beremma mon ca’na ba’na?” Pa’ Jamil sambi neggu’ bauna Wahet se kacer kalaban tanang se kananna. Acora’ kalaban badhana tanangnga Pa’ Jamil jareya sajan andaddiyagi Wahet ta’ nyaman rassa, romasana semmo etangko gumigil neng badanna, ngaseyap sakalaeyan. Toro’anna tadha’ angen kalang busbus otabana ojan raja. Sakeng tangkona dha’ badanna Wahet pas macellep alebbiyan ban sebadha gaggara ojan ban angen santa’.
“Kaula ngereng dabu bisaos dhari sampeyan ka’dhinto, Pa’.” Wahet pasra aba’na paggun se etunju’ kaangguy makkele sakola’anna noro’ adduwan pidhatu. Toro’anna dhalem atena Wahet laggi’ andhi’ kakobateran, kaberra’an saenggana saodda gun coma kalowar oca’ sakeccap.
“Mon ella enga’na jareya, dhaggi’ samarena asambajang dhuhur neng masjid ba’na ja’ lun mole, neng masjid gallu sambi alate pidhatuna ban sengko’, ya! Ella, Mara tabang kancana se ngantos molen gella’ badha e barung. Ban pole ba’na le ta’ pate lapar, kan gi’ ta’ ngakan?” Tanyana Pa’ Jamil sambi manjeng kalowara keya dhari kellas.
“Arapa ba’na ma’ edikane Pa’ Jamil?” Haris atanya. “Sengko’ epakon noro’ adduwan pidhatu.” Jawabba Wahet.
“Pantas mon ba’na se epakon, kan ba’na lakar jat ahlina mon urusan apidhatu jareya. E dhinna’ bai sapa se ta’ taowa mon ba’na lakar penter apidhatu, mangkana tadha’ se bisa makala ba’na bila urusan pidhatu jareya. Sengko’ adhukung ba’na kodu noro’, sapa tao padha ban adduwan pidhato se epabadha edhinna’.” Oca’na Mahmudi ce’ lantona dhari sakeng anddrengnga ngedhing Wahet epanoro’a adduwan pidhatu.
“Iya! Tore Ma’ Pais kaula nadda’a, lapar pon.” Sambil ajulu pesse tello ebu ka reng bine’ se ajaga barung jareya. Ma’ Pais ologanna. Ta’ coma ajuwal nase’ se badha neng e barung jareya tape ejuwali keya ring-guring, enoman cellep ban jan-jajan laenna. Kalaban pesse tello ebu jareya, neng barungnga Ma’ Pais ella bisa ngakan peccelan sapereng. Tanengan jareya lakar ecocoggagi kalaban pamentana na’-kana’ se asakola. Tantona bisa keya menta tanengan se
lebbi bannya’ ban lebbi larang pole, ompamana menta se arga tanenganna lema ebu, paggun etanenge kalaban Ma’ Pais.
Nase’ peccella Ma’ Pais kalar kasohor nyaman ban modha, bila bakto ombar are, bannya’ ga-tatangga se melle nase’ peccella kaangguy ekasegga, ekasango mon mangkata ka teggal, ka pasar, otaba ka laen kennengngan. Mon neng edisa kakanan lakar dha-modha, laen moso e kottha. Kakanan bisa alarangan otabana padha keya. Tape kabanyya’an neng disa reya lakar pajat argana modha. Salaenna nase’ peccel se gun argana coma tello ebu.
Neng disana Wahet badha keya se ajuwal tajin se naneng saebu, dhuebu, otaba tello ebu. Tajin kowa pote ban kowa mera mera (kowa pathe) padha badha. Biyasana tajin se ejuwal jareya eberri’e kalaban guringanna tahu se epane’-kene’ etaburragi neng attassa tajinna sambi etoro’e kalaban camba se eguring keya.
Sabban are samarena ngadhiri dhuhur neng masjid, Wahet ta’ sen-busen terros elate kalaban Pa’ Jamil. Ra-carana apidhatu se biyasa badha neng adduwan pidhatu neng kacamatan. Pa’ Jamil sanyatana lakar bannya’ tao carana oreng adduwan pidhato. Margana Pa’ Jamil seggut epadaddi juri bila badha adduwan neng kacamatan. Akantha carana apamolan nae’ ka attas panggung.
Mokka’na pidhatu sampe’ mongkase pidhatuna. Carana nyorot nyandherra badan se apidhatu ban carana maguli tanangnga. Biyasana keya paleng hosus iya areya cara ngabas. Oreng se apidhato ta’ eolleyagi nondhu’ apa pole apidhatu sambi adhanga.
Koduna oreng se apidhatu reya kodu ngabassagi ka adha’, dha’ juri, ka se nenggu neng kanan kacerra otabana bisa keya ngabassagi reng-oreng se badha neng esemma’na aba’na ban se badha neng jauna, e budhi.
Soal sowara se kodu ekoca’agi kalaban oca’ kodu eyakorragi keya. Bila baktona maranyeng ban bila baktona gun malaon sowara. Areya kabbi kodu noro’e kalaban oca’ se akor. Kalaban badhana lateyan jareya Wahet aromasa atamba kadhammangan neng ate ban pekkeranna. Pa’ Jamil se alate aba’na polana ce’ latenna, lateyanna egilir molae dhari se paleng maba ban gampang sampe’ cara-cara se semmo malarat ban se ta’ bakal epapadha kalaban oreng se padha noro’a adduwan pidhatu jareya.
Tello malem sabellunna adduwan, Wahet toju’ ban eppa’na neng lencak se esaba’ neng babana bungkana pao neng adha’na roma. Malem jareya teppa’na tera’na bulan tanggal lema bellas. Samarena asambajang esa’, eppa’, ebuna, ban tan-taretana se laen padha noro’ egumpol toju’ keya neng lencak jareya. “Reng ella kare pan-berempan areyagi’, mara ba’na careta’agi pa-apa se ekarassa sabelluna ba’na reya epakon noro’ adduwan pidhatu ban dhari lateyanna ban Pa’ Jamil sampe’ malem sateya?” Eppa’na Wahet menta kajellasan.
“Sokkor dha’ ka Pangeran, kaula aromasa legga pamekkeran, lodang ate manabi samangken. Margana lateyan se elaksana’agi sareng Ustad Jamil ce’ sampornana. Bisa apareng pangaonengan se bannya’ kalaban badhana adduwan pidhato ka’dhinto monggu dha’ badan kaula. Manabi tadha’ pan-ponapan, kaula ampon sanat tor masra’agina sadajana dha’ Pangeran Se Kobasa. Pangarep dhari badan kaula dhukungan dhari sampeyan, ebu, tor tan-taretan sadaja.” Sambi mangendha’ badanna se ngabassagi dha’ salerana eppa’na sakaledaban se badha neng adha’ Wahet.
“Se badha e dhinna’ kabbi yaktena padha adhukung ba’na. ba’na reya samoga’a bisa ngalaksana’agi adduwan jareya kalaban samporna. Dina tekka ta’ mekkeren se ngennengnga nomor settong gallu, se jellas sateya ba’na kodu bisa ajalanagi adduwan kalaban onggu-
onggu, ta’ olle badha rassa kapaksa, ban samoga tadha’a pa-apa se bisa nyegga adduwanna dhaggi’.” Pentana eppa’na.
“Enggi, Pa’!” Jawabban Wahet mongkase.
Samarena malem jareya keya, Wahet temmo etangko panas. Neng badanna moddul ra-mera, aba’-dulba’. Orenga aserrowan gatel sabadan, ella ta’ bisa mandhi ban nyedding aeng sakale. Mangkana are adduwanna ella lagguna. Kabbi padha posang ngadebbi Wahet se sake’ panas jareya.
“Rowa’ Pa’ Jamil rabu se ngeba’a ba’na ka kacamadan kaangguy adduwan pidhatu. Ba’na mon ta’ bisa ja-kaja dina eppa’ asapora’a dha’ Pa’ Jamil.” Sambi mecet bettessa Wahet, eppa’na terros jaga kalowara entara ka Pa’ Jamil.
“Bunten, Pa’! kaula rassana bisa ja-kaja. Tore kaula asalenna rasogan dimen.” Pentana Wahet.
Wahet lakar teggel dha’ gatel se agarajang neng badanna, Ongga ka attas paggung madhapa’ pa-apa se ella ekaolle dhari lateyan korang lebbi tello bulan se tapongkor kalaban Pa’ Jamil.
Maskena pannengnga eyabassagi ta' nyaman, Wahet paggun nekkane apa se ella daddi pakonna dhari keyae ban ustadda, gi’ bisa maloco.
*Guru di SMAN 1 Bluto dan Pengurus Pena Guru Nusantara
Editor : Amin Basiri